Anneke van der Plaats 2

Dr. Anneke van der Plaats

The grand lady van de dementie-zorg

Wie is Anneke van der Plaats?
Anneke van der Plaats werkte tot haar pensioen in 2002 als sociaal geriater
en daarvoor als verpleeghuisarts. Ze is altijd een voorloper geweest. Richtte
als eerste een dagopvangcentrum voor ouderen op en ontwikkelde samen
met gerontopsycholoog Ad Nouws de eerste geheugentrainingen.

Het BreinCollectief
Anneke van der Plaats is medeauteur van “De wondere wereld van dementie”
“Het demente brein” “De dag door met dementie” Daarnaast is zij oprichter
van het BreinCollectief een groep deskundigen die zich bezighoudt met
mensen met een hersenaandoening.

Interview & Boeken
Hieronder legt Anneke van der Plaats in een interview uit waarom de
omgeving zo belangrijk is voor mensen met dementie en vindt je
een korte introductie van haar drie boeken.

Hoe zit het met de invloed van de omgeving
..op het gedrag van mensen met dementie?

Anneke van der Plaats in een gunstige omgeving

“Ik werk al heel lang in de ouderenzorg en altijd vanuit de gedachte dat ik
mensen een leuk leven wil bezorgen. Want vroeger was dat in de verpleeg-
huizen echt niet vanzelfsprekend. Er was alleen één vraag waar ik niet uit-
kwam: wat gaat er in het hoofd van demente mensen om dat ze zich zo ge-
dragen dat je ze soms wel achter het behang kunt plakken?

Dat doen ze echt niet expres, was mijn overtuiging. Samen met een aantal
collega’s ben ik me gaan verdiepen in de hersenkunde en zijn we de hersen-
kunde toe gaan passen op dementie. Het was de ontdekking van mijn leven.

Want als je weet waar het gedrag vandaan komt, dan weet je ook hoe je het
op kunt lossen. Hoe meer je brein is aangetast, hoe meer je gedrag afhanke-
lijk wordt van de omgeving. En de omgeving kan positief of negatief zijn. Is
de omgeving gunstig, dan zal ook het gedrag gunstig zijn en andersom.”

Interview met Anneke van der Plaats

Wat maakt een omgeving ongunstig?

“Een ongunstige omgeving is bijvoorbeeld een omgeving met te weinig
prikkels. Demente mensen hebben dynamische prikkels nodig, zoals
beweging en geluid. Als ze een tekort hebben aan prikkels, gaan ze
op zoek naar prikkels.

Daarom zie je mensen vaak eindeloos door de gangen lopen, want als
je loopt komt de wereld om je heen in beweging.  Sommigen worden
zo moe van dat lopen, dat je ze struikelend door de gangen ziet gaan
met het risico dat ze vallen.

Beschadigde hersenen kunnen ook niet tegen de stilte. Vandaar dat je
demente mensen nooit op hun eigen kamer ziet zitten. Hun hersenen
vangen in zo’n stille kamer helemaal geen prikkels op. Alles staat voor
hen stil. Als ze een paar seconden gezeten hebben, gaan ze dan ook
weer verder.”

Anneke van der Plaats legt uit

Hoe kun je zorgen voor een gunstige omgeving?

“Je kunt prikkels aanbieden door in de gangen beleefplekjes te maken.
Kleine hoekjes waar iets te zien of te horen is. Je moet wel verschillen-
de kleine hoekjes hebben die vanuit de verte goed te zien zijn en waar
er minimaal één dynamische prikkel is. Dan gaan de mensen erop af.

Ik heb bijvoorbeeld in een verpleeghuis een herenhoek gemaakt met
een staande klok en een ouderwetse fauteuil. En voor de vrouwen de
babyhoek. Het mes snijdt aan twee kanten: mensen die te veel lopen,
die stoppen op een beleefplekje om even rustig te zitten.

En de mensen die te weinig lopen, worden door de familie gevraagd
om eens te gaan wandelen.  Ook de mensen met dementie die in de
nacht rondlopen en dat zijn er veel hebben een tekort aan prikkels.

Voor hen maken we bewegende lichtjes op het plafond in hun kamer,
dan zijn ze zo in slaap. Dan heb je geen pillen meer nodig.

Deze dingen gelden overigens niet alleen voor het verpleeghuis, maar
ook voor thuis. Maak een fijn hoekje (beleefplekje) in de kamer waar
de persoon met dementie alle leuke dingen om zich heen heeft staan
en in zijn eigen lekkere fauteuil kan zitten. En zorg ervoor dat hij van-
uit zijn fauteuil de hele kamer kan overzien, met name de deur, waar-
door mantelzorger en bezoek naar binnen komen.”

Dr. Anneke van der Plaats over de toepassing
van haar gedachtegoed

Ouderen met dementie gedragen zich regelmatig
…..agressief, waar komt dat gedrag vandaan?

“Je hebt een bovenbrein, dat is je denkende brein, en een onderbrein, dat
is je gevoelsbrein. In je gevoelsbrein zit de zogenaamde amandelkern, of-
wel de angstkern. Als er iets onverwachts gebeurt, slaat de angstkern aan.

Gevaar!Omdat wij ons denkende brein hebben, kunnen we het angstgevoel
beredeneren en kunnen we kiezen hoe we op de angst gaan reageren. Maar
mensen met dementie hebben geen toegang meer tot het bovenbrein.

Bij hen slaat de angstkern veel sneller aan.  Die angst wordt dan onmiddellijk
omgezet in een reactie van vechten of vluchten. Vechten uit zich eerst verbaal.
Bijvoorbeeld: ‘Wat moet jij hier? Donder op’. Als de angst niet weggenomen
wordt, volgt er een tik of klap.

Vluchten uit zich in het niet mee willen doen of het niet mee willen werken.
Je krijgt dan reacties als ’nee, ik wil geen pil, ik hoef geen pil’. Als je dan
doorgaat, wordt het gegarandeerd vechten. Dat zijn allemaal reflexen
van het emotionele onderbrein.”

Wat kan je doen om het beter aan te pakken?

Het verklaringsmodel van
Anneke van der Plaats

“Als mensen steeds niet willen doen wat jij vraagt of als mensen beginnen
te schelden, denk dan niet direct ‘wat een agressieve mevrouw’ of ‘ach, dat
doet ze nou eenmaal’. Maar vraag je af: wat heb ik gedaan waarom deze
mevrouw zo extreem angstig wordt dat ze met mij wil gaan vechten?

Het mooie is, dat demente mensen van buiten zijn, zoals ze zich van binnen
voelen. Dus als jij op een vrouw afkomt en ze is bang, dan zie je dat. Je moet
daarvoor wel op haar gezicht letten en goed kijken. Sommige verzorgenden
of verpleegkundigen zijn zo met hun tijdschema bezig, dat ze dat vergeten.

Als je kordaat op een mevrouw afkomt en je ziet dat ze angstig is, houd dan
je pas in en kom lief en langzaam naderbij. Er zijn nog veel meer dingen die
je kunt doen. Wij kijken altijd eerst naar de bouw en inrichting. Dan is soms
al bijna de helft van het probleemgedrag opgelost.

Daarna gaan we kijken naar de werkprocessen, zoals de broodmaaltijd en de
warme maaltijd. Daar kun je ook heel veel winst behalen. Het fijne is dat als
je het goed doet, je ook nauwelijks meer probleemgedrag hebt.  Je hebt dan
minder werk, waardoor je tijd over hebt om leuke activiteiten te ondernemen.”

Twee bevlogen wetenschappers met hart voor de dementie-zorg

Het boek “De wondere wereld van dementie”
‘De wondere wereld van dementie’ is de titel van een compact en bij-
zonder boekje van Anneke van der Plaats en Bob Verbraeck. Anneke
is een gedreven, authentieke en inspirerende voorvechter voor goede
ondersteuning van mensen met dementie.

Bob Verbraeck is trainer, gespecialiseerd in de ouderen-psychiatrie.
Hij geeft trainingen aan verzorgenden, verpleegkundigen & medici.

Dit boekje geeft inzicht in beleving & gedrag van mensen met dementie
en geeft praktische aanwijzingen en tips om daar goed mee om te gaan.
‘De wondere wereld van dementie’ is compact, mooi geïllustreerd, aan-
trekkelijk vormgegeven, prettig leesbaar met begrijpelijke taal gebruik.

Wonderlijke wereld van dementie

Het boek “Het Demente Brein”
Waarom herkennen mensen met dementie hun eigen foto niet meer en
hoe komt het dat ze voortdurend op zoek gaan naar hun  moeder. Wat
is de reden toch van dat vreselijke gillen en die enorme loopdrang bij
mensen met dementie, met alle val gevaren van dien.

Wat gebeurt er in hun hersenen en hoe reageert het beschadigde brein
op stilte, onverwachte prikkels & gehaaste verzorgenden. Waar moeten
we rekening mee houden bij de bejegening, de bouw en de inrichting
van het huidige en toekomstige verpleeghuis al dan niet kleinschalig.

In een vrolijk en praktisch boek wordt bovenstaande problematiek op
nuchtere wijze beschreven. “Het demente brein” bevat de nodige prak-
tijkvoorbeelden, casuïstiek en humor. Langzaam maar zeker wordt toe-
gewerkt naar een simpel uitgangspunt: zonder aandacht voor de fysieke
omgeving kan men bejegenen tot men een ons weegt en wordt een goed
leven voor menig bewoner van het verpleeghuis een utopie.

Gerke de Boer is verpleegkundige en auteur van het e-learning
programma en gelijknamige boek U woont nu hier

Het demente brein

Het boek “De dag door met dementie”
De “dag door met dementie” is een absolute eye-opener voor iedereen.
Het boek maakt helder wat er gebeurt in het hoofd en in het leven van
iemand met dementie. Onder andere dat denken, kiezen en zelfstandig
handelen opeens niet meer gaan.

Het boek is samen geschreven met Dick Kits van het zorgbureau Kroese
Kits wat zorg levert sinds 1937 toen mevrouw Van Leeuwen dit zorgburo
begon in Rotterdam. Pas in 1962 nam mevrouw Trudy Kroese-Schulte
het stokje van haar over.

Vanuit het Brabantse Prinsenbeek leidde zij 37 jaar ambitieus Mevrouw
G.L.M. Kroese. In 1999 namen Ina en Dick Kits de verantwoordelijkheid
over. En daarmee ontstond de naam Kroese Kits, waarmee verleden en
toekomst met elkaar zijn verbonden.

Behalve verdere professionalisering en een sterke groei van ons bureau
is veel bij het oude gebleven. Want zorg blijft zorg. Respect, persoonlijk-
heid en waardigheid, de waarden waarvoor  Kroese Kits   staat blijven
te allen tijde van kracht.

dag-door-met-dementie-1

De “Dementie-winkel”
De Dementie-winkel is geïnspireerd door het gedachtegoed van dr.
Anneke van der Plaats. Samen met haar Brein Collectief is zij een
belangrijke adviseur van de Dementie-winkel.

De Dementie-winkel zet zich in voor een positieve en stimulerende
leefomgeving en een betere kwaliteit van zorg in het hier en nu!

Alle boeken van Anneke van der Plaats zijn natuurlijk te koop in de
Dementie-winkel en daarnaast vindt je er werkelijk alles wat je
nodig hebt als je zorgt voor iemand met dementie.

Lees hoe je met het Eigen Thuis Hoekje overal een gunstige
omgeving creëert voor iemand met dementie.

Een rondleiding in de Dementie-winkel