Terug naar overzicht

Hans Becker Creator van Geluk

Enige jaren geleden bezocht ik het herinnering’s museum in de Akropolis. De Akropolis is een van de vele zorginstellingen die Hans Becker in Rotterdam heeft gebouwd. Ik was in Rotterdam, had de boeken van Hans Becker gelezen, mooie gelegenheid om het gebouw en het museum te bezoeken.

In het herinnering’s museum zaten enkele suppoost dames aan een grote tafel. Of ik foto’s mocht maken? Ja hoor, geen probleem. Bij een oude radio die “de ochtend gymnastiek” en “groenteman wat eten we vandaag” uit de jaren 50 speelde stond ik  stil.

“Dit was mijn idee” zei een stem achter me. Een van de suppoost dames stond achter mij. We kwamen aan de praat, ik vertelde haar over de kracht van muziek bij dementie en over de MuziekGeluk methodiek, ze luisterde aandachtige, toen zei ze plotseling zeer resoluut, dit moet mijn broer horen.

Je broer? Ja mijn broer, dat is Hans Becker. Intussen was ze al aan het bellen. Hans ben je in de buurt? Kom hier naar toe, dit moet je horen. Tien minuten later legde ik Hans Becker uit hoe muziek ingezet kan worden als zorg-hulp en welzijn-brenger in de dementie-zorg.

Dit is interessant, dit had ik eerder moeten weten zei Hans Becker. Zelf kon ik nog niet geloven dat ik aan tafel zat met de man wiens boeken ik gelezen had, wiens zorg-filosofie wereldwijd bekend is en waarvan je mag zeggen dat het een van Nederlands grootste zorginnovators is.

Het klikte tussen Hans en mij. Is het omdat we beide Rotterdammers zijn? Beide niet uit de zorg-werld komen? Aanpakkers en doeners zijn? Het menselijk geluk centraal zetten? Niet houden van regels en voorschriften die de mens in de zorg reduceert tot een product? Wie zal het zeggen.

Lees de boeken van Hans Becker, bekijk de filmpjes, bestudeer zijn geluks- filosofie. Er moet meer geluk komen in zorginstellingen waar nog te vaak de regels en de voorschriften boven het menselijk geluk wordt gesteld. En natuurlijk mijn site heet niet voor niets AlzheimerMuziekGeluk, ook hiermee breng je geluk in de zorg. Het is denk ik, het menselijk geluk, dat Hans en mij verbindt.

Vanaf onze eerste ontmoeting in het herinnering’s museum in de Akropolis, zijn we in contact gebleven. Bijzonder dat Hans het voorwoord en ik het nawoord geschreven hebben in het boek van dichter Hans Cieremans. We zijn we samen in een radio programma geweest en heb ik van dichtbij de wording van Residence Roosenburch mogen meemaken.

Daar heb ik “ondernemen op het randje van de chaos” in praktijk gezien. Ongelooflijk wat Hans daar gebouwd, gerealiseerd heeft. Grote bewondering voor de zorg-ondernemer Hans Becker. We hebben meer ondernemers in de zorg nodig!

Nu heeft Hans Becker zijn eigen verzorgingshuis opgericht in Rozenburg: Residence Roosenburch. Hier wordt het wonen voor ouderen aangeboden op basis van zijn geluksmodel: eigen regie, eigen actieve inbreng, een positieve sfeer en een familiebetrokkenheid.

Natuurlijk is er een herinneringsmuseum, een kunstatelier en een bibliotheek. Zoals Hans Becker zelf zegt: ’’er moet meer ruimte zijn voor leuke dingen”.

Handen uit de mouwen en gewoon doen. De naoorlogse jaren van hard werken en wederopbouw zijn de jaren waar Hans Becker in opgroeide maar het is ook de mentaliteit die is gebleven met een opzienbarende openheid.

Hij werkt samen met zijn extended family in zijn organisatie Residence Roosenburch. Als een moderne circusdirecteur schept hij in een eigen wereld vol theatrale middelen een huis voor allen, multicultureel en dwars door alle sociale maatschappelijke lagen heen. Waar plezier en geluk vooropstaan en waar vergaderen tot het hoogst noodzakelijke beperkt blijft.

Hans Becker vindt dat de zorg te veel is doorgeschoten naar regeltjes en formulieren en wil daar een eind aan maken. In de bejaardenzorg wordt veel te veel gekeken naar medische dingen. Natuurlijk, die kun je niet missen, maar dat soort zaken heeft nu veel te vaak de overhand.

Voor zijn nieuwe verzorgingshuis heeft hij een paar uitgangspunten die hij al langer hanteerde: Eigen regie voor alle bewoners, actieve inbreng, en een familiegevoel. “Niet iedereen kan natuurlijk z’n eigen familie om zich heen hebben, maar door de manier van omgaan met elkaar en het personeel kan je wel zo’n gevoel hebben.”

En dan is er nog een uitgangspunt: Use it or loos it, je moet zorgen dat de mensen de functies die ze nog hebben, blijven gebruiken. Te weinig zorg is slecht, maar te veel ook!

Met die kernwaarde van zijn liefdevolle zorg-filosofie werd Hans Becker bekend. Het gaat om de vraag hoe je menselijk geluk bevordert bij iedereen die woont en werkt binnen de leefwereld van zorginstellingen. Ik denk dat er veel te veel managers zijn. En managers denken vaak dat het managen moet gebeuren via budgetten. Met culturele sturing bereik je echter meer resultaat. Kijk naar managers bij grote organisaties.

Dat zijn soms halve oplichters die zich veel mooier voordoen dan ze zijn. Die worden daarbij ook nog vaak als een soort halfgoden gezien. Of hun gekozen richting de goede is (geweest) interesseert eigenlijk niemand. Een manager is dan ook iemand die kunstjes heeft geleerd. Voor “échte” verandering, moet je een ondernemer zijn. Iemand met karaktereigenschappen als doorzettingsvermogen, lef en creativiteit, een empathische visie en het vermogen om anderen te enthousiasmeren.

De 4 kern-waarden: Voor het realiseren van culturele sturing en verandering binnen de organisatie heb ik een corporate story ontwikkeld. Dat is niet makkelijk en het duurt even voordat je een goed verhaal hebt. Het moet “aansprekend” zijn, nuchter gecommuniceerd worden in one-liners.

Het creëren van draagvlak en het realiseren van verandering lukt niet met het uitdragen van de “corporate story” alleen. Het vereist daadkracht, je moet laten zien dat jouw veranderingen werken. De kern van mijn visie heb ik vertaald in vier kernwaarden: Eigen regie, de ja-cultuur, use it or lose it, extended family-aanpak.

Eigen regie: de nadruk op de dingen die (nog) wél kunnen, voor zowel cliënt als medewerker. Mensen moeten zelf kunnen beslissen over hoe hun leven eruit ziet, dus “helpen met de handen op de rug” Ja-cultuur: een positieve grondhouding en sfeer met de nadruk op de leuke dingen. Van het houden van vijf katten, tot aan een het hebben van honden of hele dagen aan de bar zitten.

In de oude ‘nee-cultuur’ wordt dan meteen gedacht vanuit negatieve aspecten. De hond moet uitgelaten worden als die mevrouw het zelf niet meer kan. Vanuit de “ja-cultuur” kun je ook denken aan het welzijn van deze mevrouw. Doordat ze nu dagelijks een ommetje maakt en misschien wel sociale contacten opdoet, voelt ze zich beter. Dit betekent minder zorg en levert een hoop op, ook financieel!

Use it or lose it: Eigen werkzaamheid en het gebruik van eigen capaciteiten, alsmede het scheppen van de mogelijkheden daartoe. Dingen “zélf doen” dat geeft eigenwaarde en houdt je overgebleven functies overeind of brengen ze zelfs terug. Menselijk geluk bestaat uit twee pijlers, enerzijds individueel, baas zijn over je eigen leven en anderzijds ergens bijhoren. Hiermee is de core-business verbreed naar ‘cure’, ‘care’, ‘welzijn’ en ‘wonen’.

De extended family: Is een speciale vorm van sociale interactie met alle belangengroepen. Het gaat hier niet alleen om open & eerlijke communicatie tussen de cliënt en de medewerkers. Maar ook de interactie met de familie, vrijwilligers, leveranciers en mensen van buiten dragen hieraan bij. Als je “vraag gestuurd” wilt werken moet je ook de familie vragen waar zij behoefte aan hebben. De cliënt is namelijk tevreden als de familie langskomt, dat vinden zij vaak het allerbelangrijkst en ook hier geldt de Ja cultuur.

Laat geld rollen: Als ik kritische succesfactoren benoem dan zijn dat toch wel één echt goed verhaal hebben en dit doorlopend, consistent en eerlijk blijven communiceren, zowel intern als extern. En een tweede is geld uitgeven. Je moet niet moeilijk doen over iets wat makkelijk kan. Al dat gepraat in organisaties kost onnodig veel geld. Als je daarmee stopt, heb je al snel geld over. Als de “uitgave” minder kost dan er over te praten moet je direct ja zeggen. Dat past ook bij de Ja-cultuur.

De belangrijkste succesfactor in de transformatie van Humanitas is het persoonlijk leiderschap, onafhankelijk & tegendraads, van Hans Becker. Zijn enorme daadkracht & lef weet hij te combineren met een zeer informele en open manier van communiceren. Hierdoor heeft hij vele aanhangers geïnspireerd voor zijn visie. Door zijn filosofie “eenvoudig” uit te dragen en continu te herhalen geeft hij anderen richting en focus.

Hij confronteert medewerkers met zijn uitgangspunten en stuurt aan op het naleven ervan. Om echte en langdurige veranderingen te realiseren moet het verhaal in de muren van het gebouw gaan “zitten”, alleen dan zal het onderdeel worden van het denken & werken van het personeel.

Biografie: Hans Becker werd op 16 februari 1942 gedurende de Tweede wereldoorlog geboren in Rotterdam. Hij volgde een studie economie op de Nederlandse Economische Hogeschool, later Erasmusuniversiteit, alwaar hij vervolgens docent werd op de economische faculteit. Na 1984 combineerde hij dit docentschap met management in de praktijk o.a. bij de Vereniging Humanitas.

In 1992 werd hij voorzitter van de Raad van Bestuur van de Stichting Humanitas. Hij bouwde Humanitas uit van 1200 medewerkers, verdeeld over twaalf locaties en een omzet van 30 miljoen gulden, tot aan 3600 medewerkers verdeeld over 32 locaties met een omzet van 130 miljoen euro.

Naast de baanbrekende zorg-filosofie waren zijn innovaties, levensloopbestendige complexen, een vijftiental seniorenrestaurants en een vijftal herinneringsmusea. Zijn zorgmodel is niet zorg, maar geluksgericht met levensloopbestendige woningen en een culturele sturing. Culturele sturing kent als kernwaarden: eigen regie, eigen activiteit, extended family en Ja-cultuur.

Hoogleraar en de Erasmusspeld: In 2003 promoveerde hij op het proefschrift,  De verborgen hand van culturele sturing geluksbevorderende zorg in een vergrijzende wereld, aan de Universiteit voor Humanistiek. Hier werd hij ook benoemd tot buitengewoon hoogleraar Humanisering van de zorg.

In 2010 trok hij zich terug uit de Raad van Bestuur van Humanitas om zich als ambassadeur van Humanitas toe te leggen op de verdieping en het uitdragen van het gedachtegoed en het realiseren van nog een aantal herinneringsmusea. Een boek over de filosofie achter de seniorenrestaurants was ook van de doeleinden.

Hans Becker werd door Hare Majesteit benoemd tot Officier van Oranje Nassau, ontving van zijn stad Rotterdam de “Erasmusspeld” en de Van Borsselenpenning en kreeg van de provincie Zuid-Holland de hoogste onderscheiding de Gouden LIS. In 2000 de titel Nationaal zorgmanager van het jaar. Hij publiceerde o.a. op het gebied van geschiedenis van het economisch denken en op het gebied van humanisering in de zorg.

Geschreven op 17 - aug - 2019